Konkordato başvurusu yapan bir şirketin ya da şahsın yolu, mahkemeden sonra en çok komiser veya komiser heyeti ile kesişir. Heyetin istediği belgeleri zamanında vermek, verdiği talimatlara uymak ve hazırladığı raporlara karşı ne yapılabileceğini bilmek, sürecin sonucunu doğrudan etkiler. Bu yazıda konkordato komiser heyetinin kim olduğunu, borçludan neler isteyebileceğini, hangi yetkilere sahip olduğunu ve dosyaya giren rapor ile bilirkişi incelemelerinin ne işe yaradığını sade bir dille anlatıyoruz. Konkordato sürecinin genel aşamaları için Konkordato Süreci Adım Adım yazımıza da bakabilirsiniz.
Komiser heyeti nedir, nasıl oluşur?
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 287. maddesine göre mahkeme, konkordato talebini inceleyip geçici mühlet verdiğinde aynı anda bir geçici komiser görevlendirir. Alacaklıların sayısı ve alacak tutarları gerektiriyorsa tek kişi yerine üç komiser atanabilir; uygulamada “komiser heyeti” denilen yapı budur. Üç komiser atandığında bunlardan birinin bağımsız denetim yapmaya yetkili bir kişi olması gerekir. Böylece heyette hukukçu, mali müşavir ve denetçi gibi farklı uzmanlıkların bir arada bulunması hedeflenir.
Komiserler, kural olarak bilirkişilik bölge kurullarının tuttuğu konkordato komiserliği listesinden seçilir; bu kişilerin eğitim almış olması gerekir ve aynı anda beşten fazla dosyada komiserlik yapamazlar (İİK m. 290). Mahkeme kesin mühlet verdiğinde geçici komiser veya heyet kural olarak görevine devam eder (İİK m. 289).
Heyetin bir “taraf” olmadığını baştan bilmek önemlidir. Komiser heyeti ne borçlunun avukatıdır ne de alacaklıların temsilcisidir; mahkemenin gözü ve kulağı olarak çalışan, tarafsız bir yardımcı organdır. Bu nedenle heyetle ilişkiyi bir pazarlık gibi değil, şeffaf bir bilgi paylaşımı olarak kurmak gerekir.
Heyet borçludan neler ister?
Konkordato talebine eklenmesi gereken belgeler İİK’nın 286. maddesinde sayılmıştır: konkordato ön projesi, son bilanço, gelir tablosu ve nakit akış tablosu, işletmenin devamlılığı esasına ve muhtemel satış değerlerine göre hazırlanmış ara bilançolar, varlık ve borç listeleri, alacaklıların alacak miktarı ve sırasını gösteren liste, projenin uygulanması ile iflas hâlinde alacaklıların eline geçecek tutarları karşılaştıran tablo ve projenin başarıya ulaşabileceğine dair “makul güvence” veren bağımsız denetim raporu. Aynı madde, mahkemenin veya komiserin isteyeceği diğer belgelerin de sunulmasını zorunlu tutar.
Göreve başlayan heyet, uygulamada çoğunlukla şunları talep eder:
- Ticari defterler ve e-defter kayıtları, mizanlar, banka hesap dökümleri
- Kredi, çek, senet ve kefalet borçlarının ayrıntılı listesi; vergi ve SGK borç dökümleri
- Taşınmaz, araç ve makinelere ait tapu, ruhsat ve rehin/ipotek kayıtları
- Devam eden sözleşmeler, sipariş ve hakediş belgeleri; personel ve maaş bilgileri
- Aylık nakit akışı ve satış rakamları, projede gösterilen kaynakların (ortak desteği, varlık satışı, yeni finansman gibi) belgeleri
Bu talepleri hafife almamak gerekir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 29.04.2026 tarihli, E. 2026/1803, K. 2026/1793 sayılı kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi; komiser ara raporlarında bildirilen eksik bilgi ve belgelerin tamamlanmadığını, istenen belgelerin heyete sunulmamasının İİK’nın 297. maddesine aykırılık oluşturduğunu ve projedeki borç tutarının gerçek borçla ciddi biçimde uyuşmadığını tespit ederek tasdik talebini reddetmiş ve borçlunun iflasına karar vermiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiş, Yargıtay da kararı onamıştır.
Komiser heyetinin yetkileri
Kanun, komisere geniş bir denetim alanı tanır. Başlıcaları şunlardır:
- Borçluyu denetleme ve talimat verme: Komiser, borçlunun işlerini denetler, projenin tamamlanmasına yardım eder ve gerekli talimatları verir (İİK m. 290). Borçlu bu talimatlara uymak zorundadır; talimatlara aykırılık mühletin kaldırılması sebebidir (İİK m. 292).
- Önemli işlemlere görüş verme: Mühlet içinde borçlu, mahkemenin izni olmadan rehin veremez, kefil olamaz, bağış gibi karşılıksız işlem yapamaz; taşınmazlarını ve işletmenin devamı için önemli taşınırlarını devredemez. Mahkeme bu izni vermeden önce komiserin görüşünü almak zorundadır; izinsiz yapılan işlemler hükümsüzdür (İİK m. 297).
- Envanter ve kıymet takdiri: Komiser, borçlunun mal varlığının defterini tutar ve her birine değer biçer. Rehinli malların değeri, alacaklılar toplantısından önce ilgililere bildirilir; itiraz edenler yedi gün içinde ve masrafını peşin ödeyerek yeniden değerleme isteyebilir (İİK m. 298).
- Alacaklıları davet ve alacakları inceleme: Komiser, ilanla alacaklıları on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye çağırır (İİK m. 299), bildirilen alacaklar hakkında borçlunun beyanını alır ve bunları defter ve belgeler üzerinden inceler (İİK m. 300).
- Alacaklılar toplantısını yönetme: Komiser toplantıya başkanlık eder, borçlunun durumu hakkında bilgi verir ve oylamanın sonucunu gerekçeli raporla mahkemeye sunar (İİK m. 301, 302).
- Mühletin kaldırılmasını ve iflası talep edebilecek raporlar: Borçlunun 297. maddeye veya komiserin talimatlarına aykırı davrandığı, alacaklıları zarara sokacak işlemler yaptığı ya da konkordatonun başarıya ulaşamayacağı komiser raporuyla ortaya konursa mahkeme mühleti kaldırabilir; iflasa tabi borçlu hakkında iflas kararı da verebilir (İİK m. 292).
Mahkeme kesin mühlet kararıyla birlikte, ücretsiz çalışan, en fazla yedi üyeli bir alacaklılar kurulu da oluşturabilir. Bu kurul komiserin faaliyetlerini izler; komiserin görevini gereği gibi yapmadığı kanaatine varırsa gerekçeli bir raporla mahkemeden komiserin değiştirilmesini isteyebilir (İİK m. 289, 290).
Heyetin hazırladığı raporlar
Komiser heyetinin mahkemeye sunduğu raporlar, dosyanın kaderini belirleyen belgelerdir. Geçici mühlet sonunda verilen rapor, kesin mühlet verilip verilmeyeceğinin temel dayanağıdır. Kesin mühlet boyunca ara raporlar ile borçlunun faaliyetleri, nakit akışı ve talimatlara uyumu mahkemeye bildirilir. Alacaklılar toplantısından sonra hazırlanan gerekçeli rapor ise tasdik aşamasına ışık tutar.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 05.03.2026 tarihli, E. 2026/610, K. 2026/841 sayılı kararına konu olayda mahkeme; komiser heyeti raporunda şirketin borca batık olduğu, varlıklarının borçları karşılamadığı ve revize projenin gerçekleşme ihtimali bulunmadığı tespitlerine dayanarak kesin mühlet ve tasdik taleplerini reddetmiş, İİK’nın 292. maddesi uyarınca iflasa karar vermiştir. Borçlu, heyetin projeyi eksik incelediğini ileri sürse de Yargıtay kararı onamıştır. Bu örnek, heyet raporuna karşı itirazların somut belge ve rakamlarla desteklenmesi gerektiğini gösterir.
Bilirkişi raporları ne zaman devreye girer?
Komiser raporu bir bilirkişi raporu değildir; ancak mahkeme, teknik bir konuda tereddüt duyduğunda ayrıca bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Uygulamada özellikle şu konularda bilirkişi heyetlerinden rapor alındığı görülür:
- Rayiç değer bilançosu ve borca batıklık tespiti
- Projede teklif edilen tutarın, iflas hâlinde alacaklıların eline geçecek miktardan fazla olup olmadığı
- Teklifin borçlunun kaynaklarıyla orantılı olup olmadığı, revize projenin uygulanabilirliği
- Taşınmaz, makine ve marka gibi varlıkların değerlemesi
Bu raporlar mahkemeyi bağlamaz, fakat tasdik kararının da projeye dayanması gerekir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 21.01.2026 tarihli, E. 2025/4250, K. 2026/272 sayılı kararında; tasdik kararının dosyadaki proje veya usulüne uygun sunulmuş revize proje esas alınarak verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda mahkeme, ne borçlunun revize projesini ne de bilirkişi raporundaki ödeme modelini esas almış, taksit sayısını ve faizi kendisi belirlemişti. Yargıtay, İİK’nın 305. maddesinin son fıkrasının mahkemeye yalnızca projede düzeltme yapılmasını isteme yetkisi verdiğini, mahkemenin yeni bir ödeme planı oluşturamayacağını belirterek kararı bozmuştur. Yani proje yetersizse doğru yol, borçludan revize proje istenmesidir.
Borçlu ve alacaklılar için pratik öneriler
- Borçlu iseniz: Heyetin istediği belgeleri yazılı olarak, tarih ve liste hâlinde teslim edin; teslim tutanağını saklayın. Talimatlarla bağdaşmayan bir işlem yapmanız gerekiyorsa önce heyete danışın ve mahkemeden izin isteyin.
- Borçlu iseniz: Projede gösterdiğiniz kaynakları (ortak desteği, satış, yeni sipariş) belgeleyin. Belgesi olmayan kaynak, raporda “gerçekçi değil” olarak değerlendirilebilir.
- Alacaklı iseniz: İlandan itibaren on beş gün içinde alacağınızı belgeleriyle komisere bildirin; geçici mühlet ilanından itibaren yedi gün içinde mahkemeye itiraz hakkınız olduğunu da unutmayın (İİK m. 288).
- Herkes için: Komiser ve bilirkişi raporlarına süresi içinde, rakamlara ve belgelere dayanan itirazlar sunun. Genel ve soyut itirazlar çoğu zaman sonuç vermez.
Sonuç
Konkordato komiser heyeti, mahkeme adına borçlunun gerçek mali durumunu ortaya koyan ve sürecin dürüst yürüyüp yürümediğini denetleyen organdır. Heyetin istediği belgelerin eksik verilmesi veya talimatlara uyulmaması, konkordatonun reddine ve hatta iflasa yol açabilir. Raporlar ve bilirkişi incelemeleri ise tasdik kararının temelini oluşturur. Bu nedenle sürecin başından itibaren belgeleri düzenli tutmak ve raporlara karşı zamanında, somut itirazlar sunmak için hukuki destek almak yararlı olacaktır. Konkordato hakkında daha fazla bilgi için Konkordato sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Yazıda anılan mevzuat ve kararlar 13.11.2026 tarihi itibarıyla kontrol edilmiştir.