Kategori: Makaleler

  • Kiradan Erken Çıktım: Makul Süre Kira Bedeli Ödemem Gerekir mi?

    Kira sözleşmeniz bitmeden evden ya da iş yerinden çıkmak zorunda kaldınız: iş değişikliği, başka şehre taşınma, ev satın alma veya kiranın artık ödenemez hâle gelmesi… Anahtarı teslim ettiniz, ama birkaç ay sonra ev sahibinden bir arabuluculuk davetiyesi ya da ihtarname geldi: “Sözleşme süresi dolmadan çıktığınız için makul süre kira bedelini ödemelisiniz.” Bu yazıda, erken tahliye hâlinde kiracının neden ve ne kadar süre kira ödemekle sorumlu olabileceğini, bu sorumluluğun hangi durumlarda ortadan kalktığını ve hem kiracının hem ev sahibinin neye dikkat etmesi gerektiğini sade bir dille anlatıyoruz.

    Erken tahliye ne demek?

    Kira sözleşmeleri ya belirli süreli (örneğin “1 yıl”, “3 yıl”) ya da belirsiz süreli yapılır. Kiracı, belirli süreli sözleşmede sürenin bitimini beklemeden; belirsiz süreli sözleşmede ise kanundaki veya sözleşmedeki fesih bildirim süresine uymadan kiralananı boşaltıp anahtarı teslim ederse, buna uygulamada erken tahliye denir.

    Önemli bir hatırlatma: Konut ve çatılı iş yeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmenin bitiminden en az 15 gün önce ev sahibine bildirimde bulunarak süre sonunda çıkabilir; bu durumda erken tahliye söz konusu olmaz (Türk Borçlar Kanunu m. 347). Bildirim yapılmazsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl daha uzar. Bu nedenle uzayan yılın ortasında çıkan kiracı da erken tahliye etmiş sayılır.

    Kanun ne diyor? TBK m. 325

    6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 325. maddesine göre, kiracı sözleşme süresine veya fesih dönemine uymadan kiralananı geri verirse, kira sözleşmesinden doğan borçları kiralananın benzer koşullarla kiraya verilebileceği makul bir süre boyunca devam eder. Yani kiracı, anahtarı teslim ettiği anda tüm borçlarından kurtulmaz; ama sözleşmenin sonuna kadar kalan bütün kiraları ödemek zorunda da değildir.

    Aynı madde iki önemli denge kuralı içerir:

    • Yeni kiracı gösterme: Kiracı, makul süre dolmadan önce ev sahibinin kabul etmesi beklenebilecek, ödeme gücü olan ve kira ilişkisini devralmaya hazır yeni bir kiracı bulursa, kira sözleşmesinden doğan borçları sona erer.
    • Ev sahibinin indirim yükümlülüğü: Ev sahibi, kiralananın boş kalması nedeniyle yapmaktan kurtulduğu giderleri ve kiralananı başka biçimde kullanarak elde ettiği ya da elde etmekten kasten kaçındığı yararları kira bedelinden düşmek zorundadır.

    “Makul süre” ne kadardır?

    Kanunda “3 ay” ya da “6 ay” gibi sabit bir süre yoktur. Makul süre, kiralananın aynı veya benzer şartlarla ne kadar sürede yeniden kiraya verilebileceğine göre her olayda ayrıca belirlenir. Mahkemeler bunun için genellikle bilirkişi incelemesi ve keşif yaptırır; taşınmazın konumu, büyüklüğü, niteliği (konut, dükkân, ofis), kira bedelinin piyasaya uygunluğu ve bölgedeki kiralık arz-talep durumu dikkate alınır. Uygulamada konutlarda birkaç aylık süreler, büyük iş yerlerinde daha uzun süreler görülebilmektedir.

    Sözleşmenizde “kiracı X ay önceden bildirmek şartıyla sözleşmeyi feshedebilir” gibi bir madde varsa, bu süre belirleyici olabilir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 02.06.2026 tarihli, E. 2026/2630, K. 2026/3424 sayılı kararında; sözleşmede kiracı için 6 aylık fesih bildirim süresi kararlaştırıldığı ve kiracının bu süreye uymadan çıktığı bir olayda, bilirkişinin “1 ayda kiraya verilebilir” tespiti yerine sözleşmedeki 6 aylık sürenin makul süre olarak kabul edilmesi gerektiği belirtilerek ilk derece kararı bozulmuştur.

    Kiracı tam olarak neyi öder?

    Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımına göre erken tahliye eden kiracı:

    1. Anahtarı teslim ettiği tarihe kadar işlemiş kira bedellerinden,
    2. Anahtar teslim tarihinden itibaren ise kiralananın aynı şartlarla yeniden kiraya verilebileceği makul süreye ait kira bedelinden

    sorumludur. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 06.03.2024 tarihli, E. 2023/2841, K. 2024/1036 sayılı kararında bu kural açıkça tekrarlanmış; ayrıca ev sahibinin, TBK m. 112 ve m. 52 uyarınca yeri yeniden kiralamak için gayret göstermesi ve zararın artmasını önlemesi gerektiği, ev sahibinin zararının taşınmazın yeniden kiraya verilebileceği tarihe kadar boş kaldığı süreye ait kira bedelinden ibaret olduğu vurgulanmıştır.

    Bu nedenle ev sahibi, taşınmazı bilerek boş tutarak ya da piyasanın çok üstünde bir kira isteyerek makul süreyi uzatamaz. Kiralananın kısa sürede yeniden kiraya verilmesi hâlinde ise ev sahibi, yeni kiracıdan aldığı kirayı kendi zararından düşmek durumundadır.

    Hangi durumlarda makul süre kirası istenemez?

    • Usulüne uygun fesih bildirimi: Kiracı sözleşmede veya kanunda öngörülen bildirim süresine uyarak sözleşmeyi sona erdirmişse erken tahliye yoktur. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 27.11.2024 tarihli, E. 2023/4749, K. 2024/3889 sayılı kararında, sözleşmedeki ihbar şartına uygun olarak süre bitiminden önce bildirim yapan kiracının yalnızca tahliye tarihine kadar oluşan kiradan sorumlu olduğu, makul süre kira bedelinden sorumlu tutulamayacağı kabul edilmiştir.
    • Haklı nedenle fesih: Örneğin kiralananda oturmayı çekilmez kılan ciddi ayıplar varsa kiracı sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir. Ancak dikkat: Yukarıda anılan 06.03.2024 tarihli kararda, kiracının ayıpların giderilmesi için ev sahibine süre vermeden fesih bildirdiği ve bildirdiği tarihlerde de çıkmadığı bir olayda haklı fesih kabul edilmemiştir. Ayıp nedeniyle çıkacaksanız önce yazılı olarak bildirip makul bir süre tanımanız önemlidir.
    • Ev sahibiyle anlaşma: Ev sahibi erken çıkışa yazılı olarak onay verdiyse (örneğin “şu tarihte tahliye edilecek, başka bir talebim yoktur” şeklinde bir tutanak) makul süre kirası istenmesi zorlaşır. Sözlü anlaşmaların ispatı güç olduğundan bu tür mutabakatları mutlaka yazılı yapın.
    • Uygun yeni kiracı bulunması: TBK m. 325 uyarınca gösterdiğiniz ödeme gücü olan ve sözleşmeyi devralmaya hazır kişiyi ev sahibi haklı bir sebep olmadan reddederse, makul süre kirası talebine karşı bu durum güçlü bir savunma olur.

    Sözleşmedeki “erken çıkarsa ceza öder” maddeleri

    Bazı sözleşmelerde “kiracı süre dolmadan çıkarsa 3 (veya 6) aylık kirayı ceza olarak öder” gibi maddeler bulunur. Konut ve çatılı iş yeri kiralarında TBK m. 346, kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemeyeceğini düzenler. Bu nedenle özellikle konut kiracıları bakımından bu tür ceza maddelerinin geçerliliği, bu emredici hüküm karşısında ayrıca incelenmelidir. Tacir veya şirket olan kiracıların iş yeri kiralarında ise 6217 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesi, TBK’nın bazı maddelerinin 01.07.2012’den itibaren 8 yıl süreyle uygulanmayacağını öngörmüştü; bu dönemde yapılan sözleşmelerde Yargıtay, tarafların serbestçe kararlaştırdığı erken tahliye bedellerini bağlayıcı kabul etmiştir. Hangi kuralın sizin sözleşmenize uygulanacağı, sözleşmenin ve tahliyenin tarihine göre değişir.

    Anahtar teslimi neden bu kadar önemli?

    Kiracının kira ödeme borcu, kiralananın ev sahibine fiilen ve hukuken geri verilmesine, yani kural olarak anahtarın teslimine kadar devam eder. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 03.03.2026 tarihli, E. 2025/3642, K. 2026/1143 sayılı kararında; kiracı fiilen kullanmayı bıraksa bile anahtar teslim edilmedikçe kiralananın iade edilmiş sayılmayacağı ve kira borcunun süreceği belirtilmiştir.

    Bu yüzden çıkarken anahtarı imzalı bir teslim tutanağı karşılığında verin; tutanakta tarih, sayaç değerleri ve dairenin durumu yazsın, mümkünse fotoğraf ve video çekin. Ev sahibi anahtarı almaktan kaçınıyorsa anahtarı noter aracılığıyla teslim edebilirsiniz; noter teslim tutanağını ev sahibine tebliğ eder.

    Uyuşmazlık çıkarsa: arabuluculuk ve dava

    01.09.2023’ten itibaren kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B). Makul süre kira bedeli talebi de bu kapsamdadır. Arabuluculuk görüşmesinde anlaşma sağlanırsa düzenlenen tutanak icra edilebilir niteliktedir; anlaşma olmazsa ev sahibi, kira ilişkisinden doğan davalara bakmakla görevli sulh hukuk mahkemesinde dava açabilir.

    Arabuluculuk davetiyesi aldıysanız görüşmeye katılmanız yararlıdır; geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, sonradan açılan davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilir.

    Kiracıya pratik öneriler

    1. Çıkmadan önce sözleşmenizi okuyun: Süre ne zaman bitiyor, fesih bildirim süresi var mı?
    2. Çıkış niyetinizi ev sahibine yazılı olarak (tercihen noter ihtarnamesiyle) ve mümkün olduğunca erken bildirin.
    3. Ödeme gücü olan, sözleşmeyi aynı şartlarla devralmaya hazır bir aday bulup ev sahibine yazılı olarak önerin.
    4. Anahtarı tutanakla veya noter aracılığıyla teslim edin; depozitonun iadesini de aynı tutanakta isteyin.
    5. Ev sahibinin taşınmazı ilana çıkarıp çıkarmadığını ve ne kadar sürede yeniden kiraladığını takip edin; bu bilgiler davada makul sürenin belirlenmesinde işinize yarar.

    Ev sahibine pratik öneriler

    Anahtarı teslim alırken tutanak düzenleyin, taşınmazı gecikmeden ve piyasaya uygun bir bedelle ilana çıkarın, ilan ve görüşme kayıtlarını saklayın. Makul süre kira bedeli talebinizin kabulü, yeri yeniden kiralamak için gerçekten çaba gösterdiğinizi ispat edebilmenize bağlıdır.

    Sonuç

    Kira sözleşmesinden erken çıkmak, kiracıyı sözleşmenin kalan tüm süresi için borçlu kılmaz; ancak kiralananın benzer şartlarla yeniden kiraya verilebileceği makul süre boyunca kira ödeme sorumluluğu doğurabilir. Bu sorumluluk; usulüne uygun fesih bildirimi, haklı nedenle fesih, ev sahibinin yazılı onayı veya uygun yeni kiracı gösterilmesi hâlinde ortadan kalkabilir. Makul sürenin ne kadar olacağı ise her olayda ayrıca belirlenir. Erken çıkmayı planlıyorsanız ya da size makul süre kira bedeli talebiyle başvurulduysa, sözleşmenizi ve yazışmalarınızı bir avukatla birlikte değerlendirmeniz gereksiz ödemelerin ve hak kayıplarının önüne geçer. Kira ilişkisine dair diğer konular için Kira Tespit ve Tahliye Davaları yazımıza da göz atabilirsiniz.

    Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Yazıda anılan mevzuat ve kararlar 17.11.2026 tarihi itibarıyla kontrol edilmiştir.

  • Şirket İflas veya Konkordato Verdi: İşçilik Alacaklarım Ne Olacak?

    Çalıştığınız ya da yakın zamanda ayrıldığınız şirketin konkordato talep ettiğini veya iflas ettiğini öğrendiniz. Maaşınız, kıdem ve ihbar tazminatınız, fazla mesai ve izin ücretiniz ödenmemiş. Akla gelen ilk soru şu: “Paramı artık hiç alamayacak mıyım?” Kısa cevap: Hayır, işçilik alacakları kanunda korunan alacaklar arasındadır; ancak bu korumanın kapsamı alacağın ne zaman doğduğuna ve izlenen yola göre değişir. Bu yazıda konkordato ve iflas durumunda işçinin hukuki durumunu ve atması gereken adımları anlatıyoruz. Konkordatonun genel işleyişi için Konkordato sayfamıza da bakabilirsiniz.

    Konkordato ile iflas arasındaki fark

    Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen şirketin, mahkeme gözetiminde alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını indirimli ve/veya vadeye yayarak ödemesini sağlayan bir yeniden yapılandırma yoludur. Şirket faaliyetine devam eder; mahkeme önce geçici, sonra kesin mühlet verir ve süreci bir komiser denetler.

    İflas ise şirketin tasfiyesidir. Şirketin malvarlığı iflas idaresince paraya çevrilir ve elde edilen para, kanunda belirlenen sıraya göre alacaklılara dağıtılır. Konkordato başarısız olursa, mahkeme şartları varsa şirketin iflasına da karar verebilir.

    İşçi alacaklarının ayrıcalığı: İİK m. 206’daki “birinci sıra”

    2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 206. maddesi, iflasta alacaklıların hangi sırayla ödeme alacağını belirler. Rehinli alacaklar, rehinli malın satış bedelinden öncelikle karşılanır. Rehinle karşılanmayan veya teminatsız alacaklar ise dört sıraya ayrılır ve birinci sırada şunlar yer alır:

    • İşçilerin, iş ilişkisine dayanan ve iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk etmiş, ihbar ve kıdem tazminatları dâhil alacakları,
    • İflas nedeniyle iş ilişkisinin sona ermesi üzerine hak edilen ihbar ve kıdem tazminatları.

    Birinci sıradaki alacaklar tamamen ödenmeden ikinci, üçüncü ve dördüncü sıradaki alacaklılara para dağıtılmaz. Bankalar dâhil teminatsız alacaklıların büyük çoğunluğu dördüncü sıradadır. Dolayısıyla son bir yıl içinde doğmuş işçilik alacağınız, iflas masasında ciddi bir önceliğe sahiptir.

    Bir yıllık süre nasıl hesaplanır? Bu soru uygulamada en çok tartışılan konudur. Burada ölçü, alacağın muaccel olduğu (talep edilebilir hâle geldiği) tarihtir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre ücret, fazla mesai ve hafta tatili alacakları çalışılan ayı izleyen ay başında; kıdem, ihbar ve yıllık izin alacakları ise iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte muaccel olur. İşten ayrılışınızın üzerinden bir yıldan fazla zaman geçtikten sonra şirket konkordato veya iflas sürecine girdiyse, alacağınız birinci sıra ayrıcalığından yararlanamayabilir ve adi (dördüncü sıra) alacak olarak kalabilir.

    Konkordatoda işçinin durumu

    Konkordato mühleti verildiğinde kural olarak şirkete karşı yeni icra takibi yapılamaz, başlamış takipler durur. Ancak İcra ve İflas Kanunu, 206. maddenin birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabileceğini açıkça öngörür. Bu nedenle mühletten önceki bir yıl içinde doğmuş işçilik alacakları için icra takibi mühlet sırasında da sürdürülebilir. Mahkemeler mühlet kararlarında bu alacaklar yönünden takibe izin verip yalnızca muhafaza ve satış işlemlerini sınırlayabilir; bu yüzden somut mühlet kararının içeriği mutlaka okunmalıdır.

    Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 25.11.2025 tarihli, E. 2025/6223, K. 2025/7582 sayılı kararında; geçici mühlet tarihinden önceki bir yıl içinde tahakkuk eden işçi alacaklarının birinci sıradaki imtiyazlı alacaklardan olduğu ve haciz yoluyla takibe konu edilebileceği vurgulanmış, ancak somut olayda iş sözleşmesi 2019’da sona erdiği için hafta tatili ve fazla mesai alacaklarının 2024’teki mühletten bir yıldan çok önce muaccel olduğu, dolayısıyla imtiyazlı sayılamayacağı ve takibin durması gerektiği kabul edilmiştir. Mahkemenin “tahakkuk tarihi olarak ilamın tarihi esas alınır” yönündeki değerlendirmesi isabetli bulunmamıştır.

    Aynı Daire’nin 24.03.2026 tarihli, E. 2025/9065, K. 2026/1825 sayılı kararında da 2015’te sona eren iş sözleşmesine dayanan kıdem, ihbar, izin ve fazla çalışma alacaklarının, 2019’da verilen konkordato mühletinden bir yıldan çok önce muaccel olduğu belirtilerek bu alacakların imtiyazlı olmadığına ve takibin durdurulması gerektiğine oy çokluğuyla karar verilmiştir. Karşı oyda ise alacağın ilam tarihinde tahakkuk ettiği görüşü savunulmuştur. Bu iki karar, işçi açısından önemli bir dersi ortaya koyar: Alacağınızı geciktirmeden dava ve takip yoluyla istemek, ileride şirket mali sıkıntıya girdiğinde ayrıcalıklı konumunuzu korur.

    Konkordato projesi işçinin alacağını indirebilir mi? Konkordatoda oylama ve indirim, esas olarak adi alacaklılar için söz konusudur. Kanun, konkordatonun tasdiki için mevcut ve muhtemel imtiyazlı alacakların ödenmesinin yeterli şekilde teminat altına alınmış olmasını şart koşar. Yani birinci sıradaki işçilik alacaklarınız, projedeki indirim oranına kural olarak tabi tutulamaz. İmtiyaz kapsamı dışında kalan (bir yıldan eski) alacaklar ise diğer adi alacaklar gibi tasdik edilen projeye göre ödenir.

    İflasta işçinin durumu

    • Takipler durur: İflasın açılmasıyla birlikte şirket aleyhindeki icra takipleri düşer; artık bireysel takip değil, iflas masasından paylaştırma söz konusudur.
    • Alacak kaydı: İflas ilan edildikten sonra alacağınızı belgeleriyle birlikte iflas dairesine bildirmeniz gerekir. Bildirimde alacağın birinci sırada kaydedilmesini açıkça talep edin; bordrolar, SGK hizmet dökümü, iş mahkemesi kararı veya arabuluculuk tutanağı gibi belgeleri ekleyin.
    • Sıra cetveli: İflas idaresi alacakları inceleyip sıra cetvelini düzenler. Alacağınız reddedildiyse, eksik kabul edildiyse ya da yanlış sıraya yazıldıysa, cetvelin ilanından itibaren kanundaki kısa süre içinde ticaret mahkemesinde sıra cetveline itiraz davası açmanız gerekir. Bu süre kaçırılırsa cetvel kesinleşir.
    • Devam eden iş davası: İflas açıldığında görülmekte olan iş davanız kural olarak bir süre durur, ardından iflas idaresinin tutumuna göre devam eder. Davada verilen karar, alacağınızın sıra cetveline kaydı bakımından esas alınır.

    Ücret Garanti Fonu: Devletin sunduğu güvence

    Şirket malvarlığı birinci sıradaki alacakları bile karşılamaya yetmeyebilir. Bu durumda 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun ek 1. maddesiyle kurulan Ücret Garanti Fonu devreye girer. İşverenin konkordato ilan etmesi, hakkında aciz vesikası alınması veya iflası nedeniyle ödeme güçlüğüne düşmesi hâlinde, işçinin son bir yıllık çalışma süresi içindeki son üç aylık ödenmemiş ücret alacakları, kanundaki üst sınırla Türkiye İş Kurumu tarafından Fondan karşılanır.

    Bu imkân yalnız ücret alacaklarını kapsar; kıdem ve ihbar tazminatı Fondan ödenmez. Ayrıca işçinin, ödeme güçlüğü tarihinden geriye doğru bir yıl içinde o işyerinde çalışmış olması gerekir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 15.10.2020 tarihli, E. 2016/26998, K. 2020/12052 sayılı kararında, iş sözleşmesi iflas tarihinden yaklaşık iki yıl önce sona eren işçinin iflas tarihinden önceki bir yıl içinde çalışma şartını taşımadığı için Fondan yararlanamayacağı kabul edilmiştir. Fon başvurusu İŞKUR’a yapılır; ödeme güçlüğünü gösteren mahkeme kararı ve alacağa ilişkin belgeler başvuruda istenir.

    Adım adım ne yapmalısınız?

    1. Belgelerinizi toplayın: İş sözleşmesi, bordrolar, banka hesap dökümü, e-Devlet SGK hizmet dökümü, fesih bildirimi, mesai kayıtları ve yazışmalar.
    2. Alacağınızı hesaplayın: Hangi kalemin ne zaman muaccel olduğunu belirleyin; bu, imtiyazlı olup olmadığını gösterir.
    3. Arabuluculuğa başvurun: Kıdem, ihbar, ücret ve benzeri alacaklar için iş mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Anlaşma tutanağı icra edilebilir bir belgedir.
    4. Dava ve takibi geciktirmeyin: İşçilik alacaklarında zamanaşımı beş yıldır; ancak imtiyaz için önemli olan bir yıllık süre çok daha kısadır.
    5. Konkordatoda: Mühlet kararını ve komiserin ilanını takip edin, alacağınızı komiser heyetine bildirin; imtiyazlı alacağınıza ilişkin takip durdurulduysa icra mahkemesinde şikâyet yoluna başvurun.
    6. İflasta: Alacağınızı süresinde iflas dairesine kaydettirin ve sıra cetvelini takip edin.
    7. Ücret Garanti Fonu’na başvurun: Son üç aylık ödenmemiş ücretiniz için İŞKUR’a başvurun.

    Sonuç

    Şirketin konkordato veya iflas sürecine girmesi, işçinin alacağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Son bir yıl içinde doğmuş işçilik alacakları iflasta birinci sırada ödenir, konkordato mühleti sırasında da takip edilebilir ve konkordato indirimlerinden kural olarak etkilenmez. Son üç aylık ücret için ayrıca Ücret Garanti Fonu güvencesi vardır. Ancak bu korumalar sürelere ve doğru başvurulara bağlıdır. Alacağınızın imtiyazlı olup olmadığını ve hangi yolun izleneceğini, mühlet veya iflas kararını öğrenir öğrenmez bir avukatla birlikte değerlendirmeniz hak kaybını önler.

    Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Yazıda anılan mevzuat ve kararlar 13.11.2026 tarihi itibarıyla kontrol edilmiştir.

  • Aldığım Araç Ayıplı Çıktı: Ne Yapabilirim? Delil Tespiti ve Dava Aşamaları

    Yeni ya da ikinci el bir araç aldınız; birkaç hafta sonra motor ışığı yanıyor, vites kutusu sarsıyor, servis “parça değişti, sorun çözüldü” diyor ama arıza geri geliyor. Bu durumda pek çok kişi ne yapacağını bilemiyor ya da yanlış bir adımla hak kaybına uğruyor. Bu yazıda ayıplı araç karşısında vatandaşın sahip olduğu hakları, delilin nasıl korunacağını ve dava sürecini aşama aşama anlatıyoruz.

    Önce şunu belirleyin: Araç kimden alındı?

    Uygulanacak kurallar, aracı kimden satın aldığınıza göre değişir:

    • Bayiden, galeriden veya ticari amaçla satış yapan bir kişiden aldıysanız ve aracı kişisel kullanımınız için aldıysanız, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanır. Bu, ikinci el araç alımlarında da geçerlidir; önemli olan satıcının bu işi meslek veya ticari faaliyet olarak yapmasıdır.
    • Başka bir bireyden (iki özel kişi arasında) aldıysanız, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun ayıba karşı tekeffül hükümleri (m. 219 vd.) uygulanır. Burada alıcının aracı teslimden sonra makul sürede gözden geçirme ve fark ettiği ayıbı satıcıya bildirme külfeti (m. 223) çok daha sıkı uygulanır.
    • Aracı şirketiniz adına veya ticari amaçla aldıysanız, tüketici sayılmazsınız; uyuşmazlık genel hükümlere ve Türk Ticaret Kanunu’na göre çözülür.

    Bu yazıda ağırlıklı olarak en sık karşılaşılan durum olan tüketici satışlarını ele alıyoruz.

    Ayıplı araç ne demektir?

    6502 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre, sözleşmeye aykırı olan, satıcının bildirdiği veya teknik düzenlemesinde belirlenen niteliklere uymayan ya da kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydayı azaltan maddi eksiklikler içeren mal ayıplıdır. Araçlarda sık görülen örnekler: tekrarlayan motor ve şanzıman arızaları, aşırı yağ veya yakıt tüketimi, satışta söylenmeyen boya, değişen parça veya ağır hasar kaydı, kilometre düşürülmesi.

    Ayıp “açık” olabilir (teslimde basit bir incelemeyle görülebilecek çizik, göçük gibi) veya “gizli” olabilir (ancak kullanım sırasında ortaya çıkan üretim hatası gibi). Uyuşmazlıkların çoğu gizli ayıplarla ilgilidir ve bunların varlığı ancak teknik incelemeyle ispat edilebilir. İşte bu yüzden delil tespiti çok önemlidir.

    Hangi haklarınız var? Seçimlik haklar

    6502 sayılı Kanun’un 11. maddesine göre ayıplı mal satın alan tüketici şu dört haktan birini seçebilir:

    1. Aracı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme (bedel iadesi),
    2. Aracı tutup ayıp oranında bedelden indirim isteme,
    3. Aşırı masraf gerektirmiyorsa tüm masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme,
    4. İmkân varsa aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesini isteme.

    Satıcı, tüketicinin seçtiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Bunlardan biriyle birlikte, ayıp yüzünden uğradığınız zararlar (çekici, ikame araç, kira gibi) için Türk Borçlar Kanunu’na göre tazminat da isteyebilirsiniz.

    Kime karşı hangi hak? Sözleşmeden dönme ve bedelden indirim kural olarak yalnızca satıcıya karşı kullanılabilir. Ücretsiz onarım ve ayıpsız misli ile değişim ise satıcıyla birlikte üretici veya ithalatçıya karşı da istenebilir; bu konuda üçü müteselsilen sorumludur (m. 11/2). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 26.03.2026 tarihli, E. 2025/4569, K. 2026/1645 sayılı kararında, tüketicinin ithalatçıya karşı sözleşmeden dönme seçimlik hakkının bulunmadığı, bu nedenle ithalatçıya yöneltilen bedel iadesi beyanının hukuki sonuç doğurmadığı ve seçimlik hakkı tüketmediği kabul edilmiş; aynı ithalatçıya karşı ayrıca açılan misli ile değişim davasının esastan incelenmesi gerektiği belirtilerek usulden ret kararı bozulmuştur. Yani yanlış kişiye yanlış talep yöneltmek, davanın reddine ve ciddi zaman kaybına yol açabilir.

    Seçim bir kez yapılır. Seçimlik haklar yenilik doğuran haklardır ve kullanılmakla tükenir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 21.09.2023 tarihli, E. 2023/389, K. 2023/2348 sayılı kararında, dava sırasında sözleşmeden dönme ve bedel iadesini açıkça seçen tüketicinin sonradan misli ile değişim isteyemeyeceği kabul edilmiş ve karar onanmıştır. Bu yüzden hangi hakkı seçeceğinize, aracın bugünkü piyasa değeri ve pratik ihtiyaçlarınız da düşünülerek baştan karar verilmelidir.

    Onarım hakkını kullandıysanız: Tekrarlayan arızalar

    Pek çok kişi ilk aşamada aracı servise bırakır; bu, onarım hakkının kullanılması anlamına gelir. Kanun’un 56. maddesine göre, onarım hakkını kullanan tüketici; aracın garanti süresi içinde tekrar arızalanması, azami tamir süresinin aşılması veya tamirin mümkün olmadığının anlaşılması hâllerinde diğer seçimlik haklarını (dönme, indirim, değişim) kullanabilir ve satıcı bu talebi reddedemez. Garanti Belgesi Yönetmeliği’ne göre de garanti süresi içinde aynı arızanın ikiden fazla tekrarlanması, farklı arızaların dörtten fazla meydana gelmesi veya farklı arızaların toplamının altıyı geçmesi ve bu arızaların araçtan yararlanamamayı sürekli kılması gibi durumlar bu hakkı doğurur. Bu nedenle her servis girişinde iş emri ve servis formu almanız, ileride ispat bakımından kritik öneme sahiptir.

    1. aşama: Belgeleri toplayın ve satıcıya bildirin

    • Satış sözleşmesi, fatura veya noter satış senedi, garanti belgesi, ekspertiz raporu (varsa) ve ilan ekran görüntülerini saklayın.
    • Her servis girişinde iş emri, arıza tespit formu ve teslim tutanağı isteyin; arızayı mümkünse video ile kaydedin.
    • Ayıbı fark eder etmez satıcıya yazılı bildirimde bulunun ve seçtiğiniz hakkı açıkça belirtin. Noter ihtarnamesi veya KEP gibi tarih ve içeriği ispat edilebilir bir yol tercih edin. Bu ihtar, ileride faiz başlangıcı ve temerrüt bakımından da önem taşır.

    2. aşama: Delil tespiti

    Aracın ayıplı olduğunu ispat yükü kural olarak tüketicidedir. Ancak araç kullanılmaya devam ettikçe, onarıldıkça veya parça değiştikçe ayıbın kaynağını göstermek zorlaşır; satıcı da arızanın “kullanım hatasından” kaynaklandığını savunur. Bu riski azaltmanın yolu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 400 ve devamı maddelerinde düzenlenen delil tespitidir.

    • Delil tespiti, dava açılmadan önce ya da dava sırasında istenebilir. Hukuki yarar, delilin kaybolma veya değişme tehlikesi bulunması ya da tespitin başka bir sebeple gerekli olmasıyla ortaya konur.
    • Dava açılmadan önce yapılan başvuru, esas davaya bakacak mahkemeye ya da aracın bulunduğu yer mahkemesine (tüketici satışlarında tüketici mahkemesine) yapılır.
    • Mahkeme, konusunda uzman bir makine mühendisi bilirkişi görevlendirir; bilirkişi aracı inceler, arızanın türünü, üretimden mi yoksa kullanımdan mı kaynaklandığını ve onarımla giderilip giderilemeyeceğini raporlar.
    • Tespitin karşı tarafa bildirilmesi ve ona da itiraz imkânı tanınması önemlidir. Karşı tarafın yokluğunda yapılan tespitlere sonradan itiraz edilebilir ve mahkeme yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırabilir.

    Delil tespiti tek başına davayı kazandırmaz; raporun yeterli ve denetime elverişli olması gerekir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 24.11.2020 tarihli, E. 2020/7343, K. 2020/6974 sayılı kararında, tüketici mahkemesinden alınan delil tespiti raporu ve sonrasında alınan bilirkişi raporunda bir yandan test sürüşünde arıza görülmediği, öte yandan video kayıtlarına ve servis kayıtlarına dayanılarak gizli ayıp bulunduğu sonucuna varıldığı belirtilmiş; bu çelişkili raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığı ve konusunda uzman yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur. Bu karar, servis kayıtlarının ve videoların değerli olduğunu, ancak teknik incelemenin de sağlam yapılması gerektiğini gösterir.

    3. aşama: Hakem heyeti, arabuluculuk veya dava

    Tüketici uyuşmazlıklarında hangi yolun izleneceği, uyuşmazlığın değerine bağlıdır:

    • Tüketici hakem heyeti: Ticaret Bakanlığı’nın her yıl belirlediği parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda başvuru zorunludur. Başvuru ücretsizdir ve e-Devlet üzerinden yapılabilir. Araç bedelleri çoğu zaman bu sınırı aşar; ancak küçük tutarlı bedel indirimi veya onarım masrafı talepleri hakem heyetine gidebilir.
    • Arabuluculuk: Hakem heyeti sınırını aşan uyuşmazlıklarda, tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6502 s.K. m. 73/A). Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanırsa tutanak ilam niteliğinde belge hâline gelir; anlaşma olmazsa son tutanakla dava açılır.
    • Tüketici mahkemesi: Dava, tüketicinin yerleşim yeri veya tüketici işleminin yapıldığı yer tüketici mahkemesinde (bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinde tüketici mahkemesi sıfatıyla) açılabilir. Dava dilekçesinde seçilen hak, davalılar (satıcı, üretici, ithalatçı) ve talep açıkça yazılmalıdır.

    Yargılama sırasında mahkeme genellikle yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırır; bedel iadesi seçildiyse aracın kullanımından kaynaklanan değer kaybının mahsubu, faiz başlangıcı ve aracın iadesi gibi konular da tartışılır. Karara karşı bölge adliye mahkemesine istinaf, belirli parasal sınırın üzerindeki kararlarda Yargıtay’a temyiz yolu açıktır.

    Süreleri kaçırmayın

    6502 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre, ayıplı maldan sorumluluk, daha uzun bir süre öngörülmedikçe ayıp sonradan ortaya çıksa bile malın tesliminden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse (örneğin kilometre bilerek düşürülmüşse) bu süre uygulanmaz. Garanti süresi de yeni araçlarda kanunen en az iki yıldır. Servis süreçleri uzadığı için birçok kişi bu süreyi farkında olmadan geçirir; arıza tekrarlamaya başladığında süreyi hesaplamak ilk iş olmalıdır.

    Sık yapılan hatalar

    • Arızaları sözlü olarak bildirip yazılı kayıt almamak,
    • Bedel iadesini ithalatçıdan veya yalnızca üreticiden istemek,
    • Dava sırasında seçimlik hakkı belirsiz bırakmak veya sonradan değiştirmeye çalışmak,
    • Delil tespiti yaptırmadan aracı özel bir serviste onartıp ayıbın izini kaybettirmek,
    • Satıcının teklif ettiği küçük bir ödeme karşılığında “tüm haklarımdan feragat ediyorum” yazan bir belgeyi incelemeden imzalamak.

    Sonuç

    Ayıplı araç uyuşmazlıklarında başarı, büyük ölçüde ilk haftalarda atılan adımlara bağlıdır: Doğru kanunun belirlenmesi, servis kayıtlarının toplanması, satıcıya yazılı bildirim, zamanında delil tespiti ve doğru kişiye doğru seçimlik hakkın yöneltilmesi. Hangi hakkı seçeceğiniz geri dönülmez bir karar olduğundan, ihtarname göndermeden veya davaya karar vermeden önce dosyanızı bir avukatla birlikte değerlendirmeniz hak kaybını önler.

    Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Yazıda anılan mevzuat ve kararlar 13.11.2026 tarihi itibarıyla kontrol edilmiştir.

  • Konkordato Komiser Heyeti: Ne İster, Yetkileri Nelerdir, Raporları Nasıl Değerlendirilir?

    Konkordato başvurusu yapan bir şirketin ya da şahsın yolu, mahkemeden sonra en çok komiser veya komiser heyeti ile kesişir. Heyetin istediği belgeleri zamanında vermek, verdiği talimatlara uymak ve hazırladığı raporlara karşı ne yapılabileceğini bilmek, sürecin sonucunu doğrudan etkiler. Bu yazıda konkordato komiser heyetinin kim olduğunu, borçludan neler isteyebileceğini, hangi yetkilere sahip olduğunu ve dosyaya giren rapor ile bilirkişi incelemelerinin ne işe yaradığını sade bir dille anlatıyoruz. Konkordato sürecinin genel aşamaları için Konkordato Süreci Adım Adım yazımıza da bakabilirsiniz.

    Komiser heyeti nedir, nasıl oluşur?

    2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 287. maddesine göre mahkeme, konkordato talebini inceleyip geçici mühlet verdiğinde aynı anda bir geçici komiser görevlendirir. Alacaklıların sayısı ve alacak tutarları gerektiriyorsa tek kişi yerine üç komiser atanabilir; uygulamada “komiser heyeti” denilen yapı budur. Üç komiser atandığında bunlardan birinin bağımsız denetim yapmaya yetkili bir kişi olması gerekir. Böylece heyette hukukçu, mali müşavir ve denetçi gibi farklı uzmanlıkların bir arada bulunması hedeflenir.

    Komiserler, kural olarak bilirkişilik bölge kurullarının tuttuğu konkordato komiserliği listesinden seçilir; bu kişilerin eğitim almış olması gerekir ve aynı anda beşten fazla dosyada komiserlik yapamazlar (İİK m. 290). Mahkeme kesin mühlet verdiğinde geçici komiser veya heyet kural olarak görevine devam eder (İİK m. 289).

    Heyetin bir “taraf” olmadığını baştan bilmek önemlidir. Komiser heyeti ne borçlunun avukatıdır ne de alacaklıların temsilcisidir; mahkemenin gözü ve kulağı olarak çalışan, tarafsız bir yardımcı organdır. Bu nedenle heyetle ilişkiyi bir pazarlık gibi değil, şeffaf bir bilgi paylaşımı olarak kurmak gerekir.

    Heyet borçludan neler ister?

    Konkordato talebine eklenmesi gereken belgeler İİK’nın 286. maddesinde sayılmıştır: konkordato ön projesi, son bilanço, gelir tablosu ve nakit akış tablosu, işletmenin devamlılığı esasına ve muhtemel satış değerlerine göre hazırlanmış ara bilançolar, varlık ve borç listeleri, alacaklıların alacak miktarı ve sırasını gösteren liste, projenin uygulanması ile iflas hâlinde alacaklıların eline geçecek tutarları karşılaştıran tablo ve projenin başarıya ulaşabileceğine dair “makul güvence” veren bağımsız denetim raporu. Aynı madde, mahkemenin veya komiserin isteyeceği diğer belgelerin de sunulmasını zorunlu tutar.

    Göreve başlayan heyet, uygulamada çoğunlukla şunları talep eder:

    • Ticari defterler ve e-defter kayıtları, mizanlar, banka hesap dökümleri
    • Kredi, çek, senet ve kefalet borçlarının ayrıntılı listesi; vergi ve SGK borç dökümleri
    • Taşınmaz, araç ve makinelere ait tapu, ruhsat ve rehin/ipotek kayıtları
    • Devam eden sözleşmeler, sipariş ve hakediş belgeleri; personel ve maaş bilgileri
    • Aylık nakit akışı ve satış rakamları, projede gösterilen kaynakların (ortak desteği, varlık satışı, yeni finansman gibi) belgeleri

    Bu talepleri hafife almamak gerekir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 29.04.2026 tarihli, E. 2026/1803, K. 2026/1793 sayılı kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi; komiser ara raporlarında bildirilen eksik bilgi ve belgelerin tamamlanmadığını, istenen belgelerin heyete sunulmamasının İİK’nın 297. maddesine aykırılık oluşturduğunu ve projedeki borç tutarının gerçek borçla ciddi biçimde uyuşmadığını tespit ederek tasdik talebini reddetmiş ve borçlunun iflasına karar vermiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiş, Yargıtay da kararı onamıştır.

    Komiser heyetinin yetkileri

    Kanun, komisere geniş bir denetim alanı tanır. Başlıcaları şunlardır:

    • Borçluyu denetleme ve talimat verme: Komiser, borçlunun işlerini denetler, projenin tamamlanmasına yardım eder ve gerekli talimatları verir (İİK m. 290). Borçlu bu talimatlara uymak zorundadır; talimatlara aykırılık mühletin kaldırılması sebebidir (İİK m. 292).
    • Önemli işlemlere görüş verme: Mühlet içinde borçlu, mahkemenin izni olmadan rehin veremez, kefil olamaz, bağış gibi karşılıksız işlem yapamaz; taşınmazlarını ve işletmenin devamı için önemli taşınırlarını devredemez. Mahkeme bu izni vermeden önce komiserin görüşünü almak zorundadır; izinsiz yapılan işlemler hükümsüzdür (İİK m. 297).
    • Envanter ve kıymet takdiri: Komiser, borçlunun mal varlığının defterini tutar ve her birine değer biçer. Rehinli malların değeri, alacaklılar toplantısından önce ilgililere bildirilir; itiraz edenler yedi gün içinde ve masrafını peşin ödeyerek yeniden değerleme isteyebilir (İİK m. 298).
    • Alacaklıları davet ve alacakları inceleme: Komiser, ilanla alacaklıları on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye çağırır (İİK m. 299), bildirilen alacaklar hakkında borçlunun beyanını alır ve bunları defter ve belgeler üzerinden inceler (İİK m. 300).
    • Alacaklılar toplantısını yönetme: Komiser toplantıya başkanlık eder, borçlunun durumu hakkında bilgi verir ve oylamanın sonucunu gerekçeli raporla mahkemeye sunar (İİK m. 301, 302).
    • Mühletin kaldırılmasını ve iflası talep edebilecek raporlar: Borçlunun 297. maddeye veya komiserin talimatlarına aykırı davrandığı, alacaklıları zarara sokacak işlemler yaptığı ya da konkordatonun başarıya ulaşamayacağı komiser raporuyla ortaya konursa mahkeme mühleti kaldırabilir; iflasa tabi borçlu hakkında iflas kararı da verebilir (İİK m. 292).

    Mahkeme kesin mühlet kararıyla birlikte, ücretsiz çalışan, en fazla yedi üyeli bir alacaklılar kurulu da oluşturabilir. Bu kurul komiserin faaliyetlerini izler; komiserin görevini gereği gibi yapmadığı kanaatine varırsa gerekçeli bir raporla mahkemeden komiserin değiştirilmesini isteyebilir (İİK m. 289, 290).

    Heyetin hazırladığı raporlar

    Komiser heyetinin mahkemeye sunduğu raporlar, dosyanın kaderini belirleyen belgelerdir. Geçici mühlet sonunda verilen rapor, kesin mühlet verilip verilmeyeceğinin temel dayanağıdır. Kesin mühlet boyunca ara raporlar ile borçlunun faaliyetleri, nakit akışı ve talimatlara uyumu mahkemeye bildirilir. Alacaklılar toplantısından sonra hazırlanan gerekçeli rapor ise tasdik aşamasına ışık tutar.

    Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 05.03.2026 tarihli, E. 2026/610, K. 2026/841 sayılı kararına konu olayda mahkeme; komiser heyeti raporunda şirketin borca batık olduğu, varlıklarının borçları karşılamadığı ve revize projenin gerçekleşme ihtimali bulunmadığı tespitlerine dayanarak kesin mühlet ve tasdik taleplerini reddetmiş, İİK’nın 292. maddesi uyarınca iflasa karar vermiştir. Borçlu, heyetin projeyi eksik incelediğini ileri sürse de Yargıtay kararı onamıştır. Bu örnek, heyet raporuna karşı itirazların somut belge ve rakamlarla desteklenmesi gerektiğini gösterir.

    Bilirkişi raporları ne zaman devreye girer?

    Komiser raporu bir bilirkişi raporu değildir; ancak mahkeme, teknik bir konuda tereddüt duyduğunda ayrıca bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Uygulamada özellikle şu konularda bilirkişi heyetlerinden rapor alındığı görülür:

    • Rayiç değer bilançosu ve borca batıklık tespiti
    • Projede teklif edilen tutarın, iflas hâlinde alacaklıların eline geçecek miktardan fazla olup olmadığı
    • Teklifin borçlunun kaynaklarıyla orantılı olup olmadığı, revize projenin uygulanabilirliği
    • Taşınmaz, makine ve marka gibi varlıkların değerlemesi

    Bu raporlar mahkemeyi bağlamaz, fakat tasdik kararının da projeye dayanması gerekir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 21.01.2026 tarihli, E. 2025/4250, K. 2026/272 sayılı kararında; tasdik kararının dosyadaki proje veya usulüne uygun sunulmuş revize proje esas alınarak verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda mahkeme, ne borçlunun revize projesini ne de bilirkişi raporundaki ödeme modelini esas almış, taksit sayısını ve faizi kendisi belirlemişti. Yargıtay, İİK’nın 305. maddesinin son fıkrasının mahkemeye yalnızca projede düzeltme yapılmasını isteme yetkisi verdiğini, mahkemenin yeni bir ödeme planı oluşturamayacağını belirterek kararı bozmuştur. Yani proje yetersizse doğru yol, borçludan revize proje istenmesidir.

    Borçlu ve alacaklılar için pratik öneriler

    • Borçlu iseniz: Heyetin istediği belgeleri yazılı olarak, tarih ve liste hâlinde teslim edin; teslim tutanağını saklayın. Talimatlarla bağdaşmayan bir işlem yapmanız gerekiyorsa önce heyete danışın ve mahkemeden izin isteyin.
    • Borçlu iseniz: Projede gösterdiğiniz kaynakları (ortak desteği, satış, yeni sipariş) belgeleyin. Belgesi olmayan kaynak, raporda “gerçekçi değil” olarak değerlendirilebilir.
    • Alacaklı iseniz: İlandan itibaren on beş gün içinde alacağınızı belgeleriyle komisere bildirin; geçici mühlet ilanından itibaren yedi gün içinde mahkemeye itiraz hakkınız olduğunu da unutmayın (İİK m. 288).
    • Herkes için: Komiser ve bilirkişi raporlarına süresi içinde, rakamlara ve belgelere dayanan itirazlar sunun. Genel ve soyut itirazlar çoğu zaman sonuç vermez.

    Sonuç

    Konkordato komiser heyeti, mahkeme adına borçlunun gerçek mali durumunu ortaya koyan ve sürecin dürüst yürüyüp yürümediğini denetleyen organdır. Heyetin istediği belgelerin eksik verilmesi veya talimatlara uyulmaması, konkordatonun reddine ve hatta iflasa yol açabilir. Raporlar ve bilirkişi incelemeleri ise tasdik kararının temelini oluşturur. Bu nedenle sürecin başından itibaren belgeleri düzenli tutmak ve raporlara karşı zamanında, somut itirazlar sunmak için hukuki destek almak yararlı olacaktır. Konkordato hakkında daha fazla bilgi için Konkordato sayfamızı inceleyebilirsiniz.

    Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Yazıda anılan mevzuat ve kararlar 13.11.2026 tarihi itibarıyla kontrol edilmiştir.

  • Değer Kaybı Tazminatı Artık Ayrı Başvuru Olmadan mı Ödeniyor?

    Son aylarda en çok sorulan sorulardan biri şu: “Kazadan sonra sigorta şirketine hasar için başvurdum; değer kaybı için ayrıca dilekçe vermem gerekiyor mu, yoksa artık kendiliğinden mi ödeniyor?” Kısa cevap: 1 Temmuz 2026’dan itibaren değer kaybı için ayrı bir başvuru zorunlu değildir; araç hasarı için başvuran kişi, değer kaybını da talep etmiş sayılır. Ancak bu, sigorta şirketine hiç başvurmadan para ödeneceği anlamına gelmez. Bu yazıda yeni düzenlemenin ne getirdiğini, neyi değiştirmediğini ve vatandaş olarak nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz. Değer kaybının temel kuralları için Trafik Kazasında Araç Değer Kaybı Tazminatı Nasıl Alınır? yazımıza da göz atabilirsiniz.

    Ne değişti?

    12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de “Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar” yayımlandı. Değişiklikler 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Değer kaybıyla ilgili en önemli yenilikler şunlardır:

    • Ayrı talep şartı kalktı: Genel Şartlar’a eklenen hükme göre, maddi zararlar teminatı kapsamında araç hasarı için başvuran hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir.
    • Eksper tespit eder: Değer kaybı, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (SEDDK) belirlediği usul ve esaslara göre atanan sigorta eksperi tarafından belirlenir. Ekspertiz yapılmışsa değer kaybı tutarı eksper raporunda da yer alır.
    • Piyasa değeri esas alınır: Eksper; aracın markası, modeli, yaşı, kullanılmışlık düzeyi, hasar gören parçaları ve geçmiş hasar durumunu dikkate alır ve aracın kazadan önceki ikinci el satış değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki farkı belirler.
    • Size bildirilmesi zorunlu: Sigorta şirketi, hesaplanan değer kaybı tutarını en geç nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde yazılı olarak veya SMS, e-posta, mobil uygulama, e-Devlet gibi “kalıcı veri saklayıcısı” sayılan kanallardan size bildirmek zorundadır.
    • Parça kuralları netleşti: Onarılamayan orijinal parçanın kural olarak orijinal parçayla değiştirilmesi öngörüldü; hak sahibinin onayı alınamazsa veya orijinal parça bulunamazsa eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parçaya başvurulabilir ve bunun ispatı sigortacıya aittir. Aracın ağır hasarlı (pert) olduğu eksper raporuyla tespit edilmişse, tescil belgesine “trafikten çekilmiştir” şerhi işlenmeden tazminat ödenmez.

    “Doğrudan ödeme” ne anlama geliyor?

    Yeni sistemde değer kaybı, hasar dosyasının doğal bir parçası hâline geldi. Eskiden pek çok kişi yalnızca onarım bedelini alıp değer kaybını hiç istemiyor, bu hakkından habersiz kalıyordu. Artık hasar dosyası açıldığında eksper değer kaybını da hesaplamak, sigorta şirketi de bu tutarı size bildirmek zorunda.

    Bununla birlikte, şu noktaların altını çizmek gerekir:

    • Sigortaya başvuru hâlâ şart. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi yürürlüktedir: Zarar gören, dava açmadan veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na gitmeden önce kusurlu aracın trafik sigortacısına yazılı olarak başvurmak zorundadır. Değişen şey, değer kaybı için ikinci ve ayrı bir dilekçe verme zorunluluğunun kalkmasıdır.
    • Bildirilen tutar son söz değildir. Sigorta şirketinin bildirdiği değer kaybı, gerçek piyasa farkının altında kalıyorsa kabul etmek zorunda değilsiniz. Bakiye için tahkime veya mahkemeye gidebilirsiniz.
    • Kusur oranı belirleyicidir. Ödenecek tutar, karşı araç sürücüsünün kusuru oranındadır. Kazada tamamen kusurlu iseniz karşı tarafın sigortasından değer kaybı alamazsınız.
    • Poliçe limiti sınırdır. Trafik sigortası, poliçedeki araç başı maddi zarar limitine kadar öder; hasar ve değer kaybı toplamı limiti aşıyorsa kalan kısım kusurlu sürücü ve araç sahibinden istenebilir.

    Yargıtay değer kaybını nasıl hesaplıyor?

    Yeni Genel Şartlar’daki piyasa değeri ölçütü, aslında Yargıtay’ın yıllardır uyguladığı yöntemin mevzuata yansımasıdır. Anayasa Mahkemesi, 17.07.2020 tarihli, E. 2019/40, K. 2020/40 sayılı kararıyla (Resmî Gazete: 09.10.2020) Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesindeki, tazminatın Genel Şartlar’a göre belirlenmesini öngören ibareleri iptal etmişti. Bu karardan sonra sigorta şirketlerinin uyguladığı formüllerin yasal dayanağı tartışmalı hâle geldi.

    Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 11.12.2024 tarihli, E. 2022/13500, K. 2024/12661 sayılı kararıyla onanan itiraz hakem heyeti kararında; Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararından sonra Genel Şartlar ve ekindeki formüllere göre yapılan hesabın yasal dayanağının kalmadığı, değer kaybının kaza tarihindeki serbest piyasa koşullarına göre aracın kazadan önceki rayici ile onarım sonrası değeri arasındaki fark olarak belirlenmesi gerektiği kabul edilmiştir.

    Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 16.01.2025 tarihli, E. 2023/2961, K. 2025/781 sayılı kararında da aracın hasar öncesi ve onarılmış hâlinin piyasa değerleri arasındaki farkı; marka, model, kilometre ve hasar geçmişini dikkate alarak hesaplayan bilirkişi raporu yerinde bulunmuş, ayrıca zarar görenin yaptırdığı ekspertiz ücretinden de sigorta şirketinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1426. maddesi kapsamında sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

    Başvurunun usulüne uygun yapılması ise dava aşamasında sık tartışılan bir konudur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 08.05.2025 tarihli, E. 2025/4725, K. 2025/7441 sayılı kararında sigorta şirketinin “usulüne uygun başvuru yapılmadı” savunması, davacının tahkim başvurusundan önce gerekli belgelerle sigortacıya başvurmuş olması nedeniyle yerinde görülmemiş ve hasar bedeli ile değer kaybına hükmeden karar onanmıştır. Bu karar, sigortaya yapılan ilk başvurunun belgeli ve eksiksiz olmasının ne kadar önemli olduğunu gösterir.

    1 Temmuz 2026’dan önceki kazalar ve kasko

    Değişiklik metni, 1 Temmuz 2026’dan önce gerçekleşmiş kazalara nasıl uygulanacağını ayrıca düzenlemiyor. Bu nedenle eski bir kaza için henüz başvuru yapmadıysanız, hasar başvurusunda değer kaybını da açıkça talep etmeniz en güvenli yoldur. Zaten yalnızca hasar bedelini talep edip değer kaybını istemediyseniz, zamanaşımı dolmadıkça değer kaybı için sigorta şirketine başvurup ardından tahkim veya dava yoluna gidebilirsiniz.

    Yeni hüküm zorunlu trafik sigortasına ilişkindir. Kendi kasko poliçenizden değer kaybı alabilmeniz ise poliçenizde buna yönelik ayrı bir teminat bulunmasına bağlıdır. Kaza karşı tarafın kusuruyla olduysa, kasko ile onarım yaptırmış olsanız bile değer kaybını kusurlu aracın trafik sigortasından talep edebilirsiniz.

    Adım adım ne yapmalısınız?

    1. Kaza tespit tutanağını eksiksiz doldurun veya kolluğa tutanak tutturun; aracın ve kaza yerinin fotoğraflarını çekin.
    2. Kusurlu aracın trafik sigortası şirketine hasar başvurusu yapın; tutanak, ruhsat, ehliyet, fotoğraflar ve IBAN bilginizi ekleyin. Başvurunun alındığına dair belgeyi saklayın.
    3. Ayrı başvuru şartı kalkmış olsa da başvuru metninde değer kaybını da istediğinizi açıkça yazmanız, özellikle 1 Temmuz 2026’dan önce gerçekleşen kazalarda ihtiyat açısından faydalıdır.
    4. Eksper raporunu ve size bildirilen değer kaybı tutarını isteyin; aracınızın benzer ilanlardaki hasarsız ve hasarlı fiyatlarıyla karşılaştırın.
    5. Sigorta şirketi 15 gün içinde cevap vermez, talebi reddeder veya düşük tutar öderse Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye başvurabilirsiniz. Tahkimi seçerseniz aynı uyuşmazlık için ayrıca dava açamayacağınızı unutmayın.

    Ödeme yapıldıysa ibraname imzalamadan önce

    Sigorta şirketleri ödeme sırasında çoğu zaman “tüm haklarımı aldım” anlamına gelen bir ibraname veya sulh metni imzalatmak ister. Bu belgeyi imzalamadan önce, ödenen tutarın hasar ve değer kaybının ne kadarını karşıladığını kontrol edin. Gerçek zararınızın altında kalan bir ödemeyi kabul ediyorsanız, bakiye hakkınızı saklı tutan bir ifade kullanmanız ileride hak kaybı yaşamamanızı sağlar.

    Zamanaşımı

    Yeni düzenleme süreleri değiştirmedi. Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesine göre maddi zarar talepleri, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. “Nasıl olsa kendiliğinden ödenir” diye beklemek, süreyi kaçırmanıza yol açabilir.

    Sonuç

    1 Temmuz 2026’dan itibaren değer kaybı için ayrı bir dilekçe zorunluluğu kalktı; hasar başvurusu, değer kaybı talebini de kapsıyor ve sigorta şirketi hesapladığı tutarı size bildirmek zorunda. Ancak sigortaya yazılı başvuru şartı, kusur oranı, poliçe limiti ve zamanaşımı kuralları aynen devam ediyor. Bildirilen tutar gerçek piyasa farkını karşılamıyorsa tahkim veya dava yoluyla bakiye talep etmek mümkündür. Teklifi kabul etmeden önce hesaplamayı bir avukata kontrol ettirmeniz, hak kaybını önlemenin en kolay yoludur.

    Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Yazıda anılan mevzuat ve kararlar 13.11.2026 tarihi itibarıyla kontrol edilmiştir.

  • Trafik Kazasında Araç Değer Kaybı Tazminatı Nasıl Alınır?

    Trafik kazasında hasar gören bir araç onarılsa bile, ikinci el piyasasında “kazalı araç” olarak daha düşük bir fiyata alıcı bulur. Aracın kazadan önceki değeri ile onarıldıktan sonraki değeri arasındaki bu farka değer kaybı denir ve kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edilebilir. Bu yazıda değer kaybı tazminatının nasıl talep edileceğini ve dikkat edilmesi gereken noktaları özetliyoruz.

    Değer kaybı nasıl hesaplanır?

    Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre değer kaybı; aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi ve hasar gören parçaları dikkate alınarak, aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki fark olarak belirlenir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 28.09.2023 tarihli ve E. 2023/6051, K. 2023/9990 sayılı kararında bu ölçütün uygulanmasını esas almış; somut bir piyasa araştırması yapılmadan sigorta ödemesinin yeterli kabul edilmesini eksik inceleme sayarak kararı bozmuştur.

    Uygulamada sigorta şirketleri çoğu zaman genel şartlardaki formüllere göre hesaplama yapar ve bu hesaplama gerçek piyasa farkının altında kalabilir. Böyle bir durumda bakiye değer kaybı için yargı yoluna başvurulabilir.

    İlk adım: sigorta şirketine yazılı başvuru

    2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca, zarar gören kişi dava yoluna gitmeden önce kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası şirketine yazılı başvuruda bulunmak zorundadır. Sigorta şirketi başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya verilen cevap talebi karşılamıyorsa, zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir.

    Başvuruda genellikle şu belgeler istenir:

    • Kaza tespit tutanağı veya kolluk tarafından düzenlenen tutanak
    • Araç ruhsatı ve sürücü belgesi fotokopileri
    • Hasar fotoğrafları ve onarım faturaları ya da ekspertiz raporu
    • Ödemenin yapılacağı banka hesap bilgisi

    Dava mı, Sigorta Tahkim Komisyonu mu?

    Sigorta şirketinin olumsuz cevabı veya süresinde cevap vermemesi üzerine iki yol vardır: Mahkemede dava açmak veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmak. Tahkim yolu genellikle daha hızlı sonuçlanır; ancak bu yola başvurulduğunda aynı uyuşmazlık için ayrıca dava açılamaz. Hangi yolun daha uygun olduğu, talep tutarı ve dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

    Zamanaşımı süresine dikkat

    Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesine göre maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda ceza kanununa göre daha uzun zamanaşımı süresi öngörülen bir suç oluşturuyorsa, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

    Hangi durumlarda değer kaybı istenemez?

    Araç onarılamayacak derecede hasar görmüş ve tam hasarlı (pert) sayılmışsa, kural olarak değer kaybı yerine aracın kaza tarihindeki rayiç değeri esas alınır. Ayrıca kazada tam kusurlu olan sürücünün kendi aracındaki değer kaybını karşı tarafın sigortasından istemesi mümkün değildir; kusur oranı tazminat miktarını doğrudan etkiler.

    Sonuç

    Değer kaybı talebinde başarının anahtarı; kazanın hemen ardından belgelerin eksiksiz toplanması, sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapılması ve gerçek piyasa farkını ortaya koyan bir hesaplamanın yapılmasıdır. Sigorta şirketinin teklifini kabul etmeden önce bir avukattan görüş almanız, hak kaybı yaşamamanız açısından faydalı olacaktır.

    Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.

  • Konkordato Süreci Adım Adım

    Konkordato, mali sıkıntı içindeki bir borçlunun, alacaklılarıyla mahkeme gözetiminde anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasını sağlayan bir hukuki yoldur. Amaç, dürüst borçlunun faaliyetini sürdürmesine imkân tanırken alacaklıların da iflasa kıyasla daha fazla tahsilat yapabilmesidir. Konkordato, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 285 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

    Kimler konkordato talep edebilir?

    Borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan her borçlu, vadesi gelmiş borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için konkordato talep edebilir. Talep, borçlunun yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesine; konkordato ön projesi, mali tablolar, alacaklı listesi ve bağımsız denetim raporu gibi belgelerle birlikte yapılır.

    1. Aşama: Geçici mühlet

    Mahkeme, başvuru üzerine borçluya üç aylık geçici mühlet verir ve bir geçici komiser görevlendirir. Mahkeme, bu süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin talebiyle geçici mühleti en fazla iki ay daha uzatabilir; geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez (İİK m. 287). Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur ve ticaret sicili gazetesi ile resmî ilan portalında ilan edilir (İİK m. 288).

    2. Aşama: Kesin mühlet

    Geçici komiserin raporu doğrultusunda konkordatonun başarıya ulaşma ihtimali görülürse mahkeme bir yıllık kesin mühlet verir. Karmaşık işlerde kesin mühlet, komiserin gerekçeli raporu ve talebi üzerine altı aya kadar uzatılabilir (İİK m. 289). Kesin mühlet içinde komiser, konkordato projesinin tamamlanmasına katkı sağlar, borçlunun faaliyetlerini denetler ve alacaklılar toplantısını düzenler.

    Mühletin alacaklılara etkisi

    İİK’nın 294. maddesi uyarınca mühlet içinde borçlu aleyhine, amme alacakları için yapılanlar dahil, kural olarak hiçbir takip yapılamaz; daha önce başlamış takipler durur, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz. Rehinli alacaklılar ise mühlet içinde rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir veya başlamış takiplerine devam edebilir; ancak mühlet süresince rehinli mal satılamaz (İİK m. 295).

    3. Aşama: Alacaklılar toplantısı ve oylama

    Komiser, alacakları kaydettikten sonra alacaklıları toplantıya çağırır. İİK’nın 302. maddesine göre konkordato projesi;

    • kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını veya
    • kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini

    aşan bir çoğunluk tarafından imzalanmışsa kabul edilmiş sayılır. Oylamada yalnızca konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir.

    4. Aşama: Mahkemenin tasdik kararı

    Projenin alacaklılarca kabulü tek başına yeterli değildir. İİK’nın 305. maddesine göre tasdik için ayrıca teklif edilen tutarın, borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek miktardan fazla olması, teklif edilen tutarın borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması, imtiyazlı alacakların ve mühlet içinde komiserin izniyle yapılan borçların ödenmesinin teminata bağlanması ve tasdik harcının yatırılması gerekir.

    Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 27.12.2022 tarihli ve E. 2022/3678, K. 2022/6086 sayılı kararında, bu tasdik şartlarının kamu düzenine ilişkin olduğunu ve mahkemece kendiliğinden araştırılması gerektiğini; mahkemenin hangi şartın bulunmadığını kararında dayanaklarıyla açıklaması gerektiğini vurgulamıştır.

    Alacaklılar için pratik öneriler

    • İlan edilen süre içinde alacağınızı belgeleriyle birlikte komisere bildirin.
    • Borçlunun sunduğu mali tabloları ve projeyi, iflas hâlinde elde edebileceğiniz tutarla karşılaştırın.
    • Projenin borçlunun gerçek mali gücünü yansıtmadığını düşünüyorsanız tasdik duruşmasında itiraz hakkınızı kullanın.

    Sonuç

    Konkordato, doğru planlandığında hem borçlu şirketin faaliyetini sürdürmesine hem de alacaklıların alacaklarının önemli bir kısmına kavuşmasına imkân tanır. Ancak süreç; sıkı süreler, ayrıntılı mali raporlama ve mahkeme denetimi içerdiğinden, gerek borçlu gerekse alacaklı tarafından hukuki destekle yürütülmesi önemlidir.

    Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.

  • Kamulaştırmasız El Atma ve Tazminat Hakkı

    Anayasa’nın 35. maddesi mülkiyet hakkını güvence altına alır ve 46. maddesi, idarenin özel mülkiyetteki taşınmazlara ancak gerçek karşılıklarını peşin ödeyerek el koyabileceğini öngörür. Buna rağmen uygulamada idarelerin, kamulaştırma işlemi yapmadan taşınmazlara yol, park veya başka bir kamu hizmeti için el attığı sıkça görülür. Bu durumda malikin başvurabileceği yol kamulaştırmasız el atma nedeniyle bedel ve tazminat davasıdır.

    Fiilî el atma ve hukuki el atma

    Fiilî el atma, idarenin taşınmaz üzerinde yol yapması, boru hattı döşemesi veya bina inşa etmesi gibi doğrudan bir müdahalede bulunmasıdır.

    Hukuki el atma ise taşınmaza fiziken dokunulmamış olsa bile, imar planında yol, park, okul veya belediye hizmet alanı gibi kamu hizmetine ayrılan taşınmazın uzun süre kamulaştırılmaması nedeniyle malikin taşınmazı üzerinde yapı yapma, satma veya kullanma gibi haklarını fiilen kullanamaz hâle gelmesidir.

    Yargıtay’ın güncel yaklaşımı

    Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 22.01.2026 tarihli ve E. 2025/5518, K. 2026/1043 sayılı kararında; imar planında kamu hizmetine ayrılan ve üzerinde herhangi bir yapı bulunmayan taşınmaz bakımından, uzun yıllar programa alınmayan imar planını hayata geçirmeyen ve kamulaştırma ya da takas yoluna gitmeyen idarenin, pasif ve suskun kalarak mülkiyet hakkının özüne dokunduğunu ve kamulaştırmasız el koymanın gerçekleştiğini kabul eden Bölge Adliye Mahkemesi kararını onamıştır.

    Aynı kararda, 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na eklenen düzenlemeler de dikkate alınarak, bedel davasında adli yargının görevli olduğu ve arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

    Hangi tarihteki el atmalar için hangi kural uygulanır?

    2942 sayılı Kanun’un Geçici 6. maddesi, kamulaştırma işlemi tamamlanmamış veya hiç yapılmamış olmasına rağmen 9.10.1956 ile 4.11.1983 tarihleri arasında fiilen kamu hizmetine ayrılan taşınmazlar için özel bir bedel tespit usulü öngörür. 4.11.1983 tarihinden sonraki el atmalarda ise malik, genel hükümler ve Kanun’un Ek 1. maddesi çerçevesinde bedel ve tazminat davası açabilir.

    Dava süreci nasıl işler?

    • Dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde, el atan idareye karşı açılır.
    • Mahkeme keşif yaparak el atmanın varlığını ve kapsamını tespit eder.
    • Bilirkişi heyeti, taşınmazın niteliğine göre (arsa veya tarım arazisi) emsal karşılaştırması ya da gelir yöntemiyle değer biçer.
    • Hükmedilen bedelin ödenmesiyle birlikte el atılan kısım idare adına tescil edilir.

    Kanun’a eklenen Ek 4. madde uyarınca bu davalarda bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir.

    Malikler için öneriler

    • Taşınmazınızın güncel imar durumunu belediyeden yazılı olarak öğrenin.
    • Fiilî bir müdahale varsa tarih ve fotoğraflarla belgeleyin.
    • Hisseli taşınmazlarda diğer paydaşların açtığı davaları ve buralarda belirlenen birim değerleri takip edin.

    Sonuç

    Kamulaştırmasız el atma davaları, mülkiyet hakkının korunmasında önemli bir araçtır. Taşınmazına fiilen dokunulmamış olsa bile imar planı nedeniyle uzun süre kullanım hakkı kısıtlanan malikler de bedel talep edebilir. Davanın teknik niteliği ve değer tespitindeki ayrıntılar nedeniyle sürecin bir avukatla yürütülmesi önerilir.

    Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.

  • Kira Tespit ve Tahliye Davaları: Bilmeniz Gerekenler

    Kiraya veren ile kiracı arasındaki uyuşmazlıkların büyük bölümü iki konuda toplanır: kira bedelinin ne kadar olacağı ve kiracının hangi durumlarda tahliye edilebileceği. Bu yazıda, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde kira tespit ve tahliye davalarının temel kurallarını özetliyoruz.

    Kira artışının sınırı

    Yenilenen kira dönemlerinde kira bedelindeki artış, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez (TBK m. 344). Sözleşmede bundan daha yüksek bir artış öngörülmüşse, aşan kısım geçersizdir.

    Beş yıldan uzun kira ilişkilerinde kira tespiti

    Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde, her beş yılın sonunda ve izleyen kira yılında yeni kira bedeli; hâkim tarafından tüketici fiyat endeksindeki değişim, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete göre belirlenir.

    Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 11.12.2024 tarihli ve E. 2024/93, K. 2024/4260 sayılı kararında, bilirkişi raporuyla belirlenen emsal kira bedelinden yüzde 5 ile yüzde 20 arasında bir oranda hakkaniyet indirimi yapılarak karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Uygulamada mahkemeler, eski kiracı lehine çoğunlukla yüzde 10 civarında bir indirim uygulamaktadır.

    Kira tespit davası ne zaman açılmalı?

    Kira bedelinin belirlenmesine ilişkin dava her zaman açılabilir. Ancak mahkemenin belirleyeceği yeni kira bedelinin, izleyen kira döneminin başından itibaren geçerli olması için davanın yeni dönemin başlangıcından en geç otuz gün önce açılması ya da bu süre içinde kiracıya kira bedelinin artırılacağına ilişkin yazılı bildirimde bulunulması gerekir (TBK m. 345). Bu koşullar sağlanmazsa karar, ancak bir sonraki kira döneminden itibaren etkili olur.

    Kiraya veren hangi durumlarda tahliye isteyebilir?

    • İhtiyaç: Kiraya verenin kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut ya da işyeri ihtiyacı (TBK m. 350). Dava, belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonundan itibaren bir ay içinde açılmalıdır. Yargıtay, ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olmasını ve yargılama süresince devam etmesini aramaktadır.
    • Yeniden inşa veya esaslı onarım: Bu işler sırasında kiralananın kullanımının imkânsız olması (TBK m. 350).
    • Yazılı tahliye taahhüdü: Kiracının, kiralananın tesliminden sonra verdiği yazılı tahliye taahhüdü (TBK m. 352).
    • İki haklı ihtar: Kiracının bir kira yılı içinde kira bedelini ödemediği için kendisine yazılı olarak iki haklı ihtarda bulunulmasına sebep olması. Bu durumda dava, ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden itibaren bir ay içinde açılmalıdır (TBK m. 352).
    • On yıllık uzama süresinin dolması: On yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla sebep göstermeksizin sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK m. 347).

    Kiracılı bir taşınmazı satın alan yeni malik

    Konut veya çatılı işyerini sonradan edinen yeni malik, ihtiyacı varsa iki yoldan birini seçebilir: sözleşme süresinin sonunda bir ay içinde dava açmak veya edinme tarihinden itibaren bir ay içinde kiracıya yazılı bildirimde bulunarak edinmeden itibaren altı ay sonra dava açmak (TBK m. 351). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 11.03.2025 tarihli ve E. 2025/1060, K. 2025/1497 sayılı kararında, davanın altı ay dolar dolmaz açılmasının şart olmadığını, sözleşme sonuna kadar açılabileceğini; ancak bir aylık bildirim şartının sonradan giderilemeyeceğini vurgulamıştır.

    Dava öncesi zorunlu arabuluculuk

    Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa dava yoluna gidilebilir. İcra takibi yoluyla tahliye talepleri ise bu zorunluluğun dışındadır.

    Sonuç

    Kira davalarında süreler kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece kendiliğinden gözetilir; bir günlük gecikme bile hak kaybına yol açabilir. Gerek kiraya verenlerin gerekse kiracıların, ihtarname göndermeden veya dava açmadan önce süreleri ve şartları bir avukatla birlikte değerlendirmesi önerilir.

    Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.

  • İşe İade Davası: Süreler ve Şartlar

    İş güvencesi, belirli koşulları taşıyan işçilerin iş sözleşmesinin ancak geçerli bir sebebe dayanılarak feshedilebilmesini sağlar. Geçerli sebep olmadan işten çıkarılan işçi, işe iade talep edebilir. Bu yazıda işe iade davasının şartlarını, sürelerini ve sonuçlarını hem işçi hem işveren açısından özetliyoruz.

    Kimler iş güvencesinden yararlanır?

    4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesine göre aşağıdaki koşulları birlikte taşıyan işçiler iş güvencesi kapsamındadır:

    • İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması,
    • İşçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması (yer altı işlerinde kıdem şartı aranmaz),
    • Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılması,
    • İşçinin işletmenin bütününü yöneten işveren vekili konumunda olmaması.

    Geçerli sebep nedir?

    İşveren, feshi işçinin yeterliliğinden (ör. performans düşüklüğü), davranışlarından (ör. işe geç gelme, talimatlara uymama) ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden (ör. ekonomik daralma, yeniden yapılanma) kaynaklanan geçerli bir sebebe dayandırmak zorundadır. Fesih yazılı yapılmalı ve fesih sebebi açık ve kesin şekilde belirtilmelidir. Davranış veya verimle ilgili fesihlerde, işçinin savunması alınmadan fesih yapılamaz.

    Feshin son çare olması ilkesi

    Yargıtay uygulamasında fesih, işveren açısından son çare olmalıdır; işçinin başka bir pozisyonda çalıştırılması, eğitim verilmesi veya disiplin yaptırımı gibi daha hafif önlemler mümkünse önce bunlara başvurulması beklenir. Bununla birlikte Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 10.02.2025 tarihli ve E. 2024/14265, K. 2025/1325 sayılı kararında, bu ilkeye uyulup uyulmadığının ispatı noktasında yükümlülüğün doğrudan ve tamamen işverene yükletilmesinin doğru olmadığını ve soyut biçimde ilkeye aykırılıktan söz edilemeyeceğini belirtmiştir.

    Süreler: önce arabulucu, sonra dava

    İş Kanunu’nun 20. maddesine göre işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık aynı süre içinde özel hakeme de götürülebilir. Bu süreler hak düşürücüdür; kaçırılması işe iade hakkını ortadan kaldırır.

    Davanın sonuçları

    Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, işçi kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. İş Kanunu’nun 21. maddesine göre işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa işçiye en az dört aylık, en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı öder. Ayrıca işçiye, kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer hakları ödenir.

    İşverenler için öneriler

    • Performans ve disiplin süreçlerini yazılı olarak kayıt altına alın.
    • Davranış ve verimle ilgili fesihlerden önce işçinin savunmasını alın.
    • Ekonomik sebeplere dayalı fesihlerde işletme kararını, uygulama tutarlılığını ve feshin kaçınılmazlığını belgeleyin.

    Sonuç

    İşe iade davaları kısa ve hak düşürücü sürelere tabidir. İşçiler fesih bildirimini aldıkları anda, işverenler ise fesih kararı vermeden önce hukuki destek almalıdır. Doğru kurgulanmış bir fesih süreci, işveren açısından ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların önemli bir kısmını önler.

    Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.